5 maja 2026
Zdjęcie ilustracyjne (fot. falco/pixabay)
5 maja obchodzony jest Europejski Dzień Walki z Dyskryminacją Osób Niepełnosprawnych, a w Polsce także Dzień Godności Osoby z Niepełnosprawnością Intelektualną. Wsparcie osób z niepełnosprawnością i umożliwianie im jak najpełniejszego udziału w życiu społecznym jest ważnym elementem działań Diakonii Polskiej oraz innych instytucji i inicjatyw diakonijnych.
Według różnych szacunków w Polsce mieszka między 5 a 7,7 mln osób z niepełnosprawnościami, w tym ponad 3,9 mln z orzeczeniem o niepełnosprawności. Niepełnosprawności te w różnym stopniu ograniczają zdolności w codziennej aktywności, tym niemniej osoby z niepełnosprawnościami potrzebują pewnych udogodnień, aby móc wykonywać podstawowe czynności i brać udział w życiu społecznym.
Dyskryminacja
Dyskryminacja osób z niepełnosprawnością nazywana jest ableizmem. Można w tym kontekście wyróżnić dyskryminację bezpośrednią i pośrednią. Bezpośrednia ma miejsce wtedy, gdy osoba z niepełnosprawnością jest potraktowana gorzej niż osoba bez niepełnosprawności w podobnej sytuacji. O dyskryminacji pośredniej można mówić, gdy pozornie neutralne przepisy, kryteria czy praktyki stawiają osoby z niepełnosprawnością w niekorzystnej sytuacji.
Jednym z największych problemów osób z niepełnosprawnością jest zatrudnienie. Muszą się one mierzyć z trudnościami na rynku pracy, mimo że istnieje szereg przepisów, które wspierają pracodawców w ich zatrudnianiu. Wciąż istnieje jednak wiele nieprawdziwych stereotypów o niskiej wydajności, braku samodzielności czy wysokiej absencji osób z niepełnosprawnością.
Zarówno w miejscach pracy, jak i w wielu innych miejscach w przestrzeni publicznej problemem jest też dostępność. Brak odpowiedniej infrastruktury czy informacji powoduje, że aktywne uczestnictwo w życiu społecznym, a czasem nawet realizacja podstawowych czynności są niemożliwe dla osób z ograniczeniami ruchowymi, niewidomych i niedowidzących czy głuchych i niedosłyszących.
Jak przeciwdziałać dyskryminacji
Świadome i życzliwe podejście do potrzeb osób z niepełnosprawnością i stworzenie odpowiednich warunków umożliwia im – samodzielnie lub w asyście opiekuna – szeroki udział w życiu społecznym: od edukacji, przez pracę, po uczestnictwo w kulturze czy realizację potrzeb religijnych i duchowych.
Można wskazać wiele przykładów możliwych działań w tym zakresie:
- kierowanie się przez pracodawców wyłącznie kompetencjami kandydatów do pracy;
- programy aktywizacyjne i szkoleniowe dla osób z niepełnosprawnością;
- prowadzenie kształcenia specjalnego dla osób tego potrzebujących;
- odpowiednio dostosowane budynki (windy, drzwi i toalety – tzw. komfortki, wyposażone w uchwyty oraz leżanki i pasy ułatwiające przewijanie);
- infrastruktura dostosowana do potrzeb osób niewidomych i niedowidzących (ścieżki, komunikaty głosowe, informacja w alfabecie Braille’a);
- ułatwienia dla osób głuchych i niedosłyszących (możliwość połączenia z tłumaczem języka migowego, pętle indukcyjne, napisy i wizualne systemy informacji);
- dostępna komunikacja publiczna i odpowiednia infrastruktura drogowa (autobusy i wagony umożliwiające transport osób z niepełnosprawnością, przejścia naziemne, równe chodniki).
Diakonia przeciwdziała wykluczeniu
Diakonia Polska oraz instytucje i inicjatywy diakonijne w Polsce od wielu lat prowadzą szeroką działalność na rzecz osób z niepełnosprawnością. Wśród podejmowanych inicjatyw są i takie, które przeciwdziałają ich dyskryminacji. W tym miejscu przytoczymy tylko kilka przykładów takich aktywności.
Diakonia Polska regularnie dofinansowuje lokalne projekty likwidowania barier architektonicznych (budowa wind, wymiana nawierzchni itp.), a także prowadzenia zajęć aktywizacyjnych i integracyjnych dla osób z niepełnosprawnością. Ewangelickie Centrum Diakonii i Edukacji we Wrocławiu prowadzi szereg szkół specjalnych, Ewangelickie Stowarzyszenie Betel – środowiskowe domy samopomocy, Ewangelickie Stowarzyszenie Maria-Marta – liczne zajęcia, warsztaty i spotkania dla osób z niepełnosprawnością, w Słupsku działa Klub Aktywizacji i Wsparcia Osób Niepełnosprawnych. Przy wielu parafiach ewangelickich prowadzone są wypożyczalnie sprzętu rehabilitacyjnego.
Przeciwdziałając dyskryminacji osób z niepełnosprawnością, przeciwdziałamy ich wykluczeniu. Dzięki temu mogą one mieć szeroki udział w życiu społecznym i wykorzystać swój potencjał.
mk