Wybierz język

Jesteśmy organizacją pożytku publicznego

KRS: 0000260697

Wspieraj nasze projekty

Nr konta Diakonii Polskiej:

78 1240 1037 1111 0000 0693 1384

Wyzwania Diakonii Polskiej w sytuacji kryzysu związanego z wojną w Ukrainie

Mówiąc o wyzwaniach Diakonii Polskiej w związku z agresją zbrojną reżimu rosyjskiego na Ukrainę należy zwrócić uwagę na trzy aspekty:

  1. pomoc uchodźcom uciekającym przed wojną z Ukrainy do Polski;
  2. pomoc humanitarna ludziom w Ukrainie;
  3. wynikający z wojny kryzys na całym świecie, w tym w Polsce.

 

1. Pomoc uchodźcom w Polsce

Do 15 marca do Polski przed wojną w Ukrainie uciekło ponad 1,8 miliona uchodźców, co stanowi ok. 60 proc. wszystkich uchodźców uciekających przed tym konfliktem. Od początku wojny kilkadziesiąt tysięcy ludzi dziennie przekraczało polsko-ukraińską granicę. Liczba ta systematycznie rosła. 6 marca odprawiono rekordowe 142,4 tys. uchodźców. Od tego czasu liczba ta po woli spada (np. 14 marca – 71,6 tys.), jednak jest za wcześnie, by ocenić, czy to trwały trend. Wysoki komisarz Narodów Zjednoczonych ds. uchodźców (UNHCR) szacuje, że łączna liczba uchodźców z Ukrainy może sięgnąć 4 milionów (15 marca osiągnęła 3 miliony).

Wśród uchodźców są głównie kobiety i dzieci, ponieważ władze ukraińskie nie wypuszczają za granicę mężczyzn w wieku 18–60 lat. Powoduje to rozłąkę rodzin i niepokój wśród uchodźców o ich bliskich, którzy zostali w Ukrainie. Uchodźcy muszą się mierzyć m.in. z traumą wojenną, brakiem środków materialnych, nieznajomością kraju, do którego przybyli, i jego języka.

Rząd, samorządy i organizacje pozarządowe, w tym Diakonia Polska, stoją przed koniecznością organizowania pomocy doraźnej i zaplanowania pomocy długoterminowej, bowiem bez względu na dalszy przebieg wojny należy założyć, że część uchodźców zostanie w Polsce na stałe. 12 marca weszła w życie ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Zakłada ona m.in. pomoc państwa dla podmiotów udostępniających uchodźcom swoje mieszkanie, ułatwiony proces legalizacji pobytu uchodźców w Polsce, dostęp uchodźców do rynku pracy, systemu szkolnictwa, opieki zdrowotnej, świadczeń socjalnych.

Wyzwania pomocy doraźnej:

  • Organizacja noclegów, żywności, pomocy rzeczowej, funduszy, pomocy medycznej i psychologicznej.
  • Koordynacja działań rządu, samorządu i organizacji pozarządowych – chaos w tym zakresie może się przyczyniać do tego, że część potencjału ludzkiego i pomocy rzeczowej się zmarnuje.
  • Społeczny entuzjazm – w pierwszych tygodniach wojny w społeczeństwie polskim obecna jest ogromna mobilizacja i chęć pomocy uchodźcom. Wielu ludzi oferuje noclegi w swoich mieszkaniach, pomaga w transporcie, organizuje pomoc rzeczową, przekazuje fundusze. Jednak naturalną cechą takiej społecznej mobilizacji jest jej tymczasowość. Dlatego konieczne jest przejęcie dalszej odpowiedzialności przez rząd, samorządy i organizacje pozarządowe.

Wyzwania pomocy długoterminowej:

  • Zapewnienie uchodźcom mieszkań.
  • Integracja uchodźców na rynku pracy.
  • Organizacja programów integracji społecznej, które są potrzebne nie tylko uchodźcom, ale też Polakom.
  • Organizacja kursów językowych – znajomość języka polskiego umożliwi uchodźcom naukę, pracę i swobodne funkcjonowanie w życiu społecznym.
  • Zapewnienie pomocy psychologicznej – w związku z traumami wojennymi uchodźcy muszą być objęci troskliwą pomocą psychologiczną, do której dostęp jest w Polsce bardzo trudny.

Mówiąc o uchodźcach w Polsce należy zwrócić jeszcze uwagę na następujące zagadnienia:

  • Gigantyczna fala uchodźców i sposób ich zakwaterowania powoduje duże zagrożenie epidemiczne. Do marca 2022 r. w Ukrainie zaszczepiono przeciwko COVID-19 tylko 35 proc. społeczeństwa (w Polsce odsetek ten też nie jest wysoki, jak na państwo europejskie – 59 proc.). W sytuacji, gdy potrzeba dużych ilości wielu produktów, brakuje środków ochrony osobistej (maseczki, środki dezynfekujące). Uchodźcy często przebywają i śpią w halach przeznaczonych dla kilkuset osób, bez możliwości zachowania bezpieczeństwa sanitarnego.
  • Pomoc uchodźcom niebędącym obywatelami Polski i Ukrainy jest niedostateczna. Według danych polskiej Straży Granicznej z 9 marca Ukraińcy stanowili 93 proc. uchodźców, Polacy 1 proc., zaś 6 proc. (tj. kilkadziesiąt tysięcy osób) stanowili obywatele prawie stu różnych państw. Docierają sygnały o gorszym traktowaniu przy przekraczaniu granicy uchodźców niebędących obywatelami Polski i Ukrainy. Również pakiety pomocowe państwa polskiego nie uwzględniają pomocy tym osobom.
  • Uchodźcy, wśród których są głównie kobiety i dzieci, są zagrożeni handlem ludźmi. Brak odpowiednich procedur w przyjmowaniu uchodźców na granicy i niesprawdzanie ludzi oferujących im pomoc zwiększa ryzyko narażenia osób uciekających przed wojną na wykorzystanie seksualne, finansowe i in.
  • Pojawienie się tak dużej grupy etnicznej stanowi dużą zmianę społeczną w Polsce. Od czasów drugiej wojny światowej Polska jest dość homogenicznym krajem. Konflikt w Ukrainie w 2014 r. przyczynił się do dużej, acz stopniowej migracji Ukraińców do Polski. Do tegorocznej wojny szacowało się, że w Polsce mieszkało około milion Ukraińców. Obecnie ta liczba może się nagle podwoić, a nawet potroić. Stanowi to nowe wyzwanie – zadbanie o harmonijne i inkluzywne współżycie społeczne różnych narodowości. Nie należy zapominać, że w historii współżycia obu narodów są też trudne momenty, które bywają pretekstem do uprzedzeń i dyskryminacji, szczególnie wśród grup prawicowych.
  • Od połowy 2021 r. trwa na granicy polsko-białoruskiej kryzys migracyjny. Uchodźcy i migranci z Azji i Afryki próbują przez Białoruś dostać się do Unii Europejskiej. Polskie władze podjęły radykalne kroki, aby temu przeciwdziałać (stan wyjątkowy w strefie przygranicznej, siłowe zawracanie uchodźców i migrantów z powrotem na Białoruś, ograniczenie dostępu dla dziennikarzy i organizacji pozarządowych do strefy przygranicznej i.in.). Uchodźcy i migranci wpadli w pułapkę, ponieważ służby białoruskie uniemożliwiły im powrót. Tygodniami i miesiącami koczowali i wędrowali po lasach, wielu z nich znalazło się na skraju wyczerpania fizycznego i psychicznego, niektórzy zmarli z wycieńczenia. Część z uchodźców i migrantów Straż Graniczna umieściła w strzeżonych ośrodkach dla cudzoziemców. Warunki w nich panujące (m.in. przeludnienie, brak prywatności, utrudniony dostęp do pomocy lekarskiej) były kwestionowane zarówno przez uchodźców i migrantów, jak i Rzecznika Praw Obywatelskich. Ten kryzys trwa, Straż Graniczna wciąż odnotowuje próby nielegalnego przekroczenia granicy polsko-białoruskiej. Jednak ze względu na wojnę w Ukrainie i falę uchodźców stamtąd, temat ten przestał być przedmiotem debaty publicznej. Należy też zwrócić uwagę, że polskie władze z życzliwością wpuściły ponad 1,8 miliona uchodźców z Ukrainy, a na granicy polsko-białoruskiej bezwzględnie odmówiły tego kilkudziesięciu tysiącom uchodźców i migrantów z Azji i Afryki.

 

2. Pomoc humanitarna ludziom w Ukrainie

Z powodu działań zbrojnych w Ukrainie organizacje pozarządowe, w tym Diakonia Polska, stoją przed wyzwaniem koordynacji dalszej możliwej pomocy dla tych, którzy cały czas pozostają w Ukrainie, a po wojnie będą próbowali na miejscu odbudować swoje życie. Do wyzwań w tym zakresie należy:

  • Pomoc doraźna – organizacja transportów humanitarnych do Ukrainy z żywnością, lekarstwami, środkami opatrunkowymi, odzieżą, różnymi sprzętami i innymi produktami koniecznymi do przeżycia w sytuacji trwającej wojny.
  • Pomoc długoterminowa – pomoc Ukrainie w odbudowie zniszczonej infrastruktury, ponownej organizacji życia społecznego, jak i w przezwyciężeniu kryzysu gospodarczego, wywołanego przez działania zbrojne.

 

3. Wynikający z wojny kryzys na całym świecie, w tym w Polsce

Wojna już teraz powoduje kryzys gospodarczy. Inflacja, która już wcześniej była bardzo wysoka, jeszcze bardziej wzrasta. Może się to przyczynić do zubożenia społeczeństw. Sankcje, będące konsekwencją wywołania wojny przez władze rosyjskie i narzędziem nacisku na nie, mogą się jednocześnie przyczynić do zaburzenia światowych relacji gospodarczych, a co za tym idzie do kryzysu ekonomicznego. Negatywnym efektem wojny jest utrata poczucia bezpieczeństwa wśród społeczeństw europejskich. To wszystko może się przyczynić do pojawienia się problemów społecznych, będących nowymi wyzwaniami dla organizacji pomocowych, takich jak Diakonia Polska.

* * *

Wsparcie finansowe na rzecz pomocy osobom poszkodowanym przez wojnę w Ukrainie można przekazać tutaj:

Diakonia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP (Diakonia Polska)
ul. Miodowa 21, 00-246 Warszawa
Bank PEKAO S.A. I O/Warszawa
Numer konta: 78 1240 1037 1111 0000 0693 1384
z dopiskiem „Ukraina”

 

Wpłat można także dokonywać z wykorzystaniem platformy płatności elektronicznych Dotpay tutaj

 

Czytaj też: